‘Dirty Entanglements’

Anns an leabhar, Dirty Entanglements: Corruption, Crime and Terrorism, (Cambridge University Press, 2014), tha Louise I. Shelley a ’toirt cunntas fada air mar a bhios lìon coirbeachd a’ toirt a-steach eucoir eagraichte agus ceannairc.

Tha Shelley na stiùiriche agus stèidheadair Ionad Ceannairc, Eucoir Eadar-nàiseanta agus Coirbeachd agus àrd-ollamh oilthigh aig Sgoil Poileasaidh is Riaghaltas Schar aig Oilthigh George Mason ann an Virginia. Tha i ainmeil fad is farsaing mar phrìomh eòlaiche air na dàimhean am measg ceannairc, eucoir eagraichte agus coirbeachd, a ’toirt a-steach malairt dhaoine agus sruthan ionmhais mì-laghail leithid airgead a’ losgadh.



Tha na ceanglaichean salach a tha Shelley a ’toirt cunntas air a’ toirt a-steach sa mhòr-chuid an lìon toinnte de dhàimhean taobh a-staigh stàitean a tha air an riaghladh gu lag a tha ag adhbhrachadh, no na faclan, a ’brosnachadh eucoir eagraichte agus ceannairc. Tha i cuideachd ag argamaid nach eil às-làthaireachd riaghlaidh a ’toirt taic do eucoir agus ceannairc - tha e an àite na fiachan ann a bhith a’ ruith riaghaltas a bhios a ’tàladh syndicates eucoir agus buidhnean ceannairc gus a bhith a’ putadh leis a ’chlàr mì-laghail aca.



vikings mall de phrìs asia

Am measg eucoirean eagraichte a tha air an toirt a-steach don leabhar seo tha malairt dhrogaichean mì-laghail. Do Shelley, is e seo ionad prothaid eucoirich agus ceannaircich…. agus tha eadar-obrachadh eucoirich agus ceannaircich nas nochdte ann an stàitean cugallach agus roinnean còmhstri. Bidh gnìomhan ceannairc a ’tachairt nas trice ann an stàitean nach eil air an riaghladh gu dona seach air fàiligeadh, tha an fheadhainn mu dheireadh gu math mì-fhreagarrach dha luchd-ceannairc agus eucoirich… Mayor Isko: A h-uile dad ri bhuannachd, a h-uile dad ri chall Seòmar-cadail measta? Dè a tha a ’còrdadh ri foghlam Philippine

Tha stàit a dh ’fhàillig, mar dhùthaich air a ruith le deachdaire megalomaniac, air a ruith mar bhuidheann eucorach. (Smaoinich air Uganda aig àm Idi Amin, mar eisimpleir.) Is e sin as coireach gum faod stàite a tha air fàiligeadh a bhith nas cruaidhe dha fhèin: bidh syndicates eucorach vie airson smachd fhaighinn air na sgrathan far a bheil iad ag obair.



mar a gheibh thu a-mach à prìosan bdo

A ’toirt an samhlachas Shelley nas fhaide, ma tha coirbeachd na bhrosnachadh airson eucoir eagraichte agus ceannairc, tha riaghladh lag a’ toirt seachad an obair-lann airson coirbeachd a bhrosnachadh.

Bidh riaghaltas a tha air a ruith mar bhuidheann corporra teaghlaich no mar shiostam de dhuais sycophants a tha gòrach nam moladh do cheannard stàite taghte a ’cruthachadh mòran de shoithichean petri a bhios ag àrach giùlan agus dàimhean a tha a’ sireadh màl, mar sin neach-taic poilitigeach agus a chuid no a bròcairean.

Ann an sgrùdadh air malairt dhrogaichean mì-laghail ann am Maguindanao agus Lanao del Sur a cho-sgrìobh mi le Steven Schoofs, (Caibideil 3, Out of the Shadows: Còmhstri fòirneartach agus fìor eaconamaidh eaconamaidh Mindanao, Clò Oilthigh Ateneo de Manila, 2016 ed) , thug sinn fa-near gu bheil malairt dhrogaichean mì-laghail anns an dà roinn a bharrachd air anns a ’chòrr den dùthaich taobh a-staigh sgrùdadh na stàite.



Nochd an stàit, mar a chaidh a riochdachadh leis an dà riaghaltas ionadail a bha nan co-theacsan den sgrùdadh againn, a bharrachd air a ’mhìle bhiùrocratach gu lèir far a bheil malairt dhrogaichean mì-laghail a’ nochdadh raon farsaing de laigsean a tha air uinneag tarraingeach a thoirt seachad airson malairt dhrogaichean gu soirbheachadh.

Ann an co-cheangal ri riaghladh lag, bidh bochdainn anabarrach cuideachd a ’comasachadh eaconamaidh dhrogaichean mì-laghail. Bidh e na stòr de dhòigh làimhseachaidh cunnartach airson daoine bochda a bhith a ’biathadh an teaghlaichean. Tha Lanao del Sur fhathast am measg nan sgìrean as bochda anns na Philippines, aig ìre bochdainn 73.7 sa cheud tràth ann an 2018 (nas miosa le buaidh sèist Marawi ann an 2017). Tha Maguindanao air a shuidheachadh bochdainn a leasachadh thar nam bliadhnaichean, ach tha e fhathast am measg nan sgìrean as bochda san dùthaich, le tricead bochdainn de 53.1 sa cheud ann an 2018.

Ged a tha mòran dhaoine anns na sgìrean sin bochd, tha na stiùirichean poilitigeach aca a ’taisbeanadh dòighean-beatha beairteach agus opulent a tha a rèir an ceangal ri stiùirichean nàiseanta cumhachdach.

agusy murray x-ghath

Thug an sgrùdadh againn cuideachd cunntas air mar a bhios luchd-poilitigs ionadail a ’cleachdadh airgead dìon bho thighearnan dhrogaichean (no is iad fhèin na tighearnan dhrogaichean) agus bidh iad a’ cleachdadh seo mar airgead gus cumhachd poilitigeach nas fharsainge agus ana-cainteach a lughdachadh.

Beachdan gu [post-d fo dhìon]